Canxi là một trong những khoáng chất thiết yếu đối với vật nuôi, đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành xương, răng, hoạt động thần kinh – cơ bắp và nhiều chức năng sinh lý khác. Việc lựa chọn đúng nguồn canxi phù hợp với từng loại thức ăn và từng đối tượng vật nuôi có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả chăn nuôi, năng suất và sức khỏe đàn vật nuôi.

Vai trò của canxi trong dinh dưỡng vật nuôi

Canxi tham gia trực tiếp vào cấu trúc hệ xương, giúp vật nuôi phát triển khung xương chắc khỏe, hạn chế các bệnh về xương khớp, cong chân, còi cọc. Đối với gia cầm đẻ trứng, canxi còn là thành phần chính cấu tạo vỏ trứng, ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ đẻ, chất lượng và độ bền của trứng.

Ngoài ra, canxi còn đóng vai trò trong hoạt động co cơ, dẫn truyền thần kinh, đông máu và điều hòa nhiều phản ứng sinh học trong cơ thể. Việc thiếu hoặc thừa canxi đều có thể gây ra các rối loạn chuyển hóa, làm giảm khả năng sinh trưởng và hiệu quả chăn nuôi.

Các nguồn canxi thường dùng trong thức ăn chăn nuôi

Hiện nay, canxi được bổ sung vào thức ăn chăn nuôi thông qua nhiều nguồn khác nhau, trong đó phổ biến nhất gồm:

• Đá vôi (calcium carbonate): là nguồn canxi được sử dụng rộng rãi nhờ giá thành thấp, dễ tìm và hàm lượng canxi cao. Đá vôi thường được nghiền mịn để phối trộn vào thức ăn cho gia súc, gia cầm.

• Bột sò, bột vỏ hàu: là nguồn canxi tự nhiên, ngoài canxi còn chứa một số khoáng vi lượng. Loại này thường được sử dụng cho gia cầm, đặc biệt là gà đẻ.

• Dicalcium phosphate (DCP) và monocalcium phosphate (MCP): vừa cung cấp canxi vừa cung cấp photpho, thích hợp cho khẩu phần cần cân đối khoáng đa lượng.

• Các dạng canxi hữu cơ hoặc canxi dễ tiêu: thường được sử dụng trong khẩu phần đặc biệt hoặc cho vật nuôi non, vật nuôi có nhu cầu hấp thu cao.

Lựa chọn nguồn canxi phù hợp với từng đối tượng vật nuôi

Việc lựa chọn nguồn canxi không chỉ dựa vào hàm lượng canxi mà còn cần xét đến khả năng tiêu hóa, hấp thu và nhu cầu sinh lý của từng loại vật nuôi.

• Gia súc non: cần nguồn canxi dễ tiêu, phối hợp hợp lý với photpho để hỗ trợ phát triển xương, tránh rối loạn chuyển hóa khoáng.

• Gia súc trưởng thành, gia súc sinh sản: cần bổ sung canxi ổn định để duy trì hệ xương và đáp ứng nhu cầu sinh lý, đặc biệt trong giai đoạn mang thai và cho sữa.

• Gia cầm đẻ trứng: nhu cầu canxi rất cao, cần lựa chọn nguồn canxi có kích thước hạt và tốc độ hòa tan phù hợp để bảo đảm cung cấp canxi liên tục cho quá trình hình thành vỏ trứng.

• Gia cầm thịt: cần cân đối canxi để vừa hỗ trợ phát triển xương vừa không ảnh hưởng đến khả năng tăng trọng.

Cân đối canxi với các khoáng chất khác

Bên cạnh việc lựa chọn nguồn canxi, người chăn nuôi cần đặc biệt chú ý đến tỷ lệ cân đối giữa canxi và photpho trong khẩu phần. Tỷ lệ không phù hợp có thể làm giảm khả năng hấp thu canxi, gây lãng phí hoặc dẫn đến các rối loạn chuyển hóa.

Ngoài ra, sự hiện diện của vitamin D đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường hấp thu canxi. Do đó, khẩu phần ăn cần được xây dựng một cách tổng thể, không bổ sung canxi một cách đơn lẻ.

Lưu ý khi bổ sung canxi vào thức ăn chăn nuôi

Các chuyên gia khuyến cáo, việc bổ sung canxi cần được tính toán dựa trên nhu cầu thực tế của vật nuôi, tránh tình trạng bổ sung quá mức gây lắng đọng khoáng, sỏi thận hoặc ảnh hưởng đến hấp thu các khoáng chất khác.

Đồng thời, nguồn canxi sử dụng cần đảm bảo chất lượng, độ tinh khiết và an toàn, không lẫn tạp chất, kim loại nặng hay vi sinh vật gây hại. Việc lựa chọn nhà cung cấp uy tín và tuân thủ đúng hướng dẫn kỹ thuật là yếu tố quan trọng để bảo đảm hiệu quả chăn nuôi bền vững.

Kết luận

Canxi là khoáng chất không thể thiếu trong khẩu phần ăn của vật nuôi. Lựa chọn đúng nguồn canxi phù hợp với từng loại thức ăn và từng đối tượng chăn nuôi không chỉ giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe đàn vật nuôi và giảm chi phí sản xuất. Người chăn nuôi cần chủ động cập nhật kiến thức dinh dưỡng và áp dụng đúng kỹ thuật để đạt hiệu quả tối ưu.