Thị trường mỹ phẩm Việt Nam đang phát triển mạnh, nhưng đi kèm đó là sự nhầm lẫn giữa hai khái niệm “dược mỹ phẩm” (cosmeceutical) và “hóa mỹ phẩm” (cosmetic).
Không ít doanh nghiệp quảng cáo sản phẩm là dược mỹ phẩm để tạo niềm tin với khách hàng, nhưng trên thực tế, pháp luật Việt Nam và ASEAN chưa công nhận khái niệm “dược mỹ phẩm”.

Vậy bản chất hai nhóm này khác nhau ở đâu và việc công bố, quảng cáo cần tuân thủ ra sao?

1. Hóa mỹ phẩm là gì?

Theo định nghĩa trong Hiệp định Mỹ phẩm ASEAN và được nội luật hóa tại Việt Nam (VBHN 09/VBHN-BYT/2025):

“Mỹ phẩm là chất hoặc chế phẩm được sử dụng tiếp xúc bên ngoài cơ thể người (da, tóc, móng, môi, răng, niêm mạc miệng…) với mục đích làm sạch, làm đẹp, thay đổi vẻ ngoài, bảo vệ, duy trì hoặc làm thơm cơ thể mà không ảnh hưởng đến cấu trúc hay chức năng sinh lý.”

💡 Hóa mỹ phẩm chính là các sản phẩm thuần mỹ phẩm – ví dụ: kem dưỡng, sữa rửa mặt, dầu gội, nước hoa, kem chống nắng, son môi, tẩy trang…
Các sản phẩm này:

• Không chứa hoạt chất có tác dụng điều trị.

• Chỉ tạo hiệu quả thẩm mỹ tạm thời (làm sạch, dưỡng, che phủ, bảo vệ bề mặt).

• Được quản lý và công bố theo Hiệp định Mỹ phẩm ASEAN và Thông tư 06/2011/TT-BYT.

Doanh nghiệp chỉ cần công bố mỹ phẩm tại Bộ Y tế/Sở Y tế trước khi lưu hành.

2. Dược mỹ phẩm là gì?

Tại Việt Nam, không có văn bản pháp lý nào chính thức định nghĩa “dược mỹ phẩm”.
Thuật ngữ cosmeceutical chỉ xuất hiện trong marketing hoặc trong nghiên cứu khoa học quốc tế để mô tả sản phẩm nằm giữa mỹ phẩm và dược phẩm – có hoạt chất sinh học tác động sâu hơn lên da, như:

• Retinol, AHA/BHA, peptide, niacinamide, ceramide, hyaluronic acid, vitamin C, tranexamic acid,…

Các sản phẩm này vẫn là mỹ phẩm nếu:

• Không chứa hoạt chất cấm hoặc vượt giới hạn ASEAN.

• Không tuyên bố công dụng “điều trị bệnh” (như trị mụn, trị nám, chữa viêm da…).

Ngược lại, nếu sản phẩm có hoạt chất dược lý mạnh hoặc quảng cáo mang tính điều trị, có thể bị xếp vào nhóm thuốc hoặc sản phẩm y học, và không còn được công bố theo dạng mỹ phẩm.

3. Khác biệt giữa dược mỹ phẩm và hóa mỹ phẩm

Tiêu chí	Dược mỹ phẩm	Hóa mỹ phẩm
Bản chất	Mỹ phẩm có chứa hoạt chất sinh học (bioactive ingredients)	Mỹ phẩm thông thường, tác dụng thẩm mỹ bề mặt
Tác dụng	Tác động sâu hơn, hỗ trợ cải thiện tình trạng da, tóc	Chỉ làm sạch, bảo vệ, làm đẹp, không điều trị
Công dụng được phép ghi	Dưỡng ẩm, làm sáng, chống lão hóa, cải thiện da – không dùng từ “điều trị”	Làm sạch, dưỡng, làm thơm, trang điểm
Pháp lý quản lý	Thuộc phạm vi Hiệp định Mỹ phẩm ASEAN nếu không có hoạt chất dược lý	Thuần mỹ phẩm, thuộc Hiệp định Mỹ phẩm ASEAN
Công bố sản phẩm	Phải công bố mỹ phẩm tại Bộ Y tế/Sở Y tế	Cũng công bố như trên
Quảng cáo	Không được ghi “trị”, “chữa”, “điều trị bệnh”, “dược phẩm”	Chỉ mô tả công dụng thẩm mỹ
Ví dụ	Serum chứa retinol, kem chống lão hóa peptide, toner AHA/BHA nhẹ	Dầu gội, sữa tắm, kem dưỡng ẩm, nước hoa

4. Vì sao không nên ghi “dược mỹ phẩm” trên nhãn hoặc quảng cáo

Từ “dược mỹ phẩm” dễ gây hiểu lầm cho người tiêu dùng rằng sản phẩm có tác dụng điều trị hoặc được quản lý như thuốc.
Theo Bộ Y tế, việc ghi sai phạm vi công dụng hoặc quảng cáo gây nhầm lẫn có thể bị xử lý theo:

• Điều 45 VBHN 09/VBHN-BYT/2025 – đình chỉ lưu hành mỹ phẩm vi phạm.

• Nghị định 117/2020/NĐ-CP, Điều 66 – phạt hành chính hành vi quảng cáo sai sự thật.

Do đó, doanh nghiệp nên sử dụng cách mô tả trung thực, như:

“Sản phẩm chăm sóc da chuyên sâu”, “Mỹ phẩm chứa hoạt chất cải thiện làn da”, “Dòng sản phẩm chăm sóc da chuyên biệt”.

5. FOMEDHA CONSULTING – Tư vấn pháp lý mỹ phẩm chuyên nghiệp

FOMEDHA CONSULTING hỗ trợ doanh nghiệp:

• Phân loại đúng sản phẩm: mỹ phẩm, dược mỹ phẩm hay sản phẩm y học.

• Tư vấn công bố mỹ phẩm, rà soát thành phần, claim, nhãn theo chuẩn ASEAN.

• Xây dựng Hồ sơ thông tin sản phẩm (PIF) và báo cáo an toàn (Safety Assessment).

• Thử nghiệm an toàn & hiệu quả: Patch test, HRIPT, Toxicity test, Stability test.

• Tư vấn đăng ký FDA, CPNP EU, CGMP-ASEAN, ISO 22716.

FOMEDHA CONSULTING – Đối tác đáng tin cậy giúp doanh nghiệp phân loại, công bố và quản lý mỹ phẩm an toàn – đúng quy định – hợp pháp.